Bossen

VLAAMS CENTRUM VOOR INHEEMSE VOLKEN (VCIV)

FLEMISH CENTRE FOR INDIGENOUS PEOPLES

 

Bossen

 

 

 

Ontginning bossen :

 

Per jaar verdwijnen tussen de 17 en 25 miljoen ha. tropisch woud door diverse vormen van over-exploitatie. In delen van de wereld worden bosecosystemen zwaar op de proef gesteld.

De gevolgen van die ontbossing laten zich tot ver buiten de bossen zelf voelen. De bossen en bomen spelen immers belang-rijke rol in de regulering van de waterhuishouding en van de koolstofkringloop van de aarde – ze bepalen dus voor een deel het wereldklimaat. Daarnaast komen in de tropische wouden 60 à 80% van alle dier- en platensoorten op aarde voor. Gezien de grote biologische rijkdom van de tropische wouden, zal de continue vernietiging ervan ook de grootste verliezen veroor-zaken. Voor de volken die er leven,vormen ongeschonden tropische bossen de enige inkomstenbron en een voor-waarde om sociaal en cultureel te overleven. Tenslotte zijn de wouden levensnoodzakelijk voor de honderden miljoenen mensen die rond de wouden leven.

 

De oorzaken van de wereldwijde ontbossing zijn divers :

 

Commerciële houtkap

Kolonisatie van de wouden door kleine en landloze boeren die op de vlucht gedreven worden door een gebrek aan ontwik-kelingskansen elders :

- industrialisering en mijnbouw, grootschalige energieprojecten,

- grootschalige landbouw- en veeteeltprojecten.

 

Sommige Derde Wereldregeringen en de soms corrupte elite rond hen zijn gedeeltelijk zelf verantwoordelijk voor de teloor-gang van het regenwoud. Maar de geïndustrialiseerde landen kunnen niet onschuldig pleiten; het onopgeloste schulden

vraagstuk, de dalende grondstoffenprijzen en de stijgende energie en consumptie-behoeften in het Noorden blijven een onoordeelkundige exploitatie van de tropische bossen (en andere natuurlijke hulpbronnen ) sterk in de hand werken. Die

wordt overigens vaak nog gefinancierd door de industrielanden en de internationale financieringsorganisaties.

 

bron : Brazilië platform 1992

 

 

 

Amazonegebied

 

Inheemse Volken

 

In het Braziliaanse Amazonegebied wonen 220 verschillende inheemse volken, in Peru 40 en in Ecuador 10.

In het Venezolaanse Amazonegebied worden 17 inheemse talen gesproken, in Bolivia 33 en in Colombia 52. Deze inheemse volken zijn vaak heel arm, ook al wonen zij in een streek met heel veel natuurlijke rijkdommen.

 

Leven in het woud

 

Zij jagen op dieren die in of bij het water leven: vissen, schildpadden, capybara's krokodillen. Zij maken gebruik van blaas-pijpen, gifpijlen en speren. Tegenwoordig vervangen zij deze soms ook door vuurwapens, als zij zich die tenminste kunnen veroorloven.

De groepen jagers-verzamelaars leefden vroeger als nomaden. Zij woonden gedurende vier à vijf jaar in hetzelfde kamp tot

de natuurlijke rijkdommen daar uitgeput raakten. Daarna trokken zij verder. Doordat de grond nu wordt ingenomen door niet -inheemsen,zijn bepaalde groepen gedwongen om zich ergens te vestigen en aan landbouw te doen .Daardoor gaan niet alleen hun tradities verloren,maar verliezen zij ook de zeggenschap over hun grond ten gunste van bosbouwers,goudzoekers enzovoort.

 

In de varzeabossen wonen heel veel mensen.Zij oogsten er wilde rijst, bonen, peper, coca, bananen en maniok. In de varzea-bossen groeien de gewassen snel : op zes maanden tijd in plaats van in twaalf maanden elders. Omdat de over-stromingen moeilijk te voorspellen zijn, kan er ook hongersnood ontstaan. In de wouden die niet onderstromen, past de bevolking de brandcultuur toe, ook zwerflandbouw genoemd. Zij kweken er vooral maniok. Wanneer de natuurlijke vegetatie ver-dwenen is, verliest de grond heel snel zijn voedings-stoffen. De kwekers moeten daarom regelmatig nieuwe terreinen vrij- maken

 

Mensenrechten

 

Vandaag woont het grootste deel van de indianenstammen in reservaten voor inheemse volken, die 'resguardos' worden ge-noemd. Hun levensstijl bestaat uit een mengeling van traditionele en moderne elementen. Er zijn nog maar heel weinig mensen die volledig afgezonderd van de buitenwereld leven.

 

In Brazilië heeft de inheemse bevolking inspraak gehad bij de afbakening van haar gronden. Zo kon zij ervoor zorgen dat de grenzen rekening houden met het traditionele grondgebruik.Deze terreinen staan bekend als "inheemse gronden". Sommige inheemse groepen worden ook nog "achtervolgd".

Arme mensen die worden overgeplaatst uit overbevolkte gebieden en die in het Amazonegebied aan overlevingslandbouw komen doen of goud komen zoeken, dringen vaak door op de inheemse gronden of leveren concurrentie met de inheemsen voor dezelfde rijkdommen.

Ontwikkelingsprojecten (wegenaanleg en andere projecten) zorgen ook voor problemen. De inheemse volken kunnen daar niet veel tegen beginnen.

 

(varzeabossen - vloedbossen)

Elk jaar komt 250.000 km² woud onder water te staan doordat de rivieren overstromen. Deze overstromingen veranderen het uitzicht van het landschap volledig en zijn van essentieel belang voor de werking van het Amazonebekken. 3 à 4% van het Amazonegebied bestaat uit zulke vloedbossen of varzeabossen.Het zijn erg vruchtbare gebieden,omdat de rijke sedimenten van het Andesgebergte er worden afgezet

 

 

 

 

Illegale houtkap

 

Wereldwijd zijn bossen bedreigd door ontbossing en bosdegradatie. De oorzaken zijn talrijk, maar illegale houtwinning is zeker één va n de belangrijkste. In bepaalde regio's vormt illegale houtkap oneerlijke concurrentie voor elk bedrijf dat verantwoord bosbeheer, met de bijkomende investeringen, wil realiseren. Soms maakt dit verantwoord bosbeheer en boscertificering zo goed als onmogelijk.

 

Illegale houtkap veroorzaakt naast ecologische ook ernstige sociaal-economische problemen. Voor de 300 miljoen mensen

die voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van bossen, in het bijzonder voor talrijke inheemse volken, is illegale hout winning,en de bijhorende bosvernietiging,op termijn een enorme bedreiging. Daarenboven betekent illegale houtkap voor

de herkomstlanden een belangrijk verlies aan inkomsten, onder andere via het derven van taksen die normaal gezien geïnd worden voor legaal gekapt hout. Ontbossing gaat gepaard met een verlies aan biodiversiteit. Ontbossing heeft ook globale ecologische gevolgen: droogte, overstromingen, enz.

 

Als reactie op oproepen tot de boycot van hout uit boreale en tropische streken in de jaren '80', ontstond in de jaren '90' het concept van boscertificering. Wereldwijd werd er reeds 23,8 miljoen ha bos gecertificeerd volgens de principes en criteria

van FSC . Van deze totale oppervlakte ligt echter 80% in de ontwikkelde landen. In sommige streken is certificering echter

een enorme opgave, omdat vaak in de illegaliteit wordt gewerkt. Certificering kan op lange termijn een antwoord bieden, maar een tussenstap is nodig door zo snel mogelijk illegale kap te stoppen.

 

Illegale houtkap bestaat onder verschillende vormen o.a. kappen buiten het toegekende concessiegebied, meer kappen dan

is toegestaan, exploiteren van beschermde boomsoorten, niet voldoen aan arbeidsregelgeving, niet betalen van taksen, enz.

De problematiek rond illegale houtkap is complex en omvangrijk Ook België en Vlaanderen zijn in een zekere zin "medeplichtig". Minstens 10% van de jaarlijkse totale houtinvoer in België wordt illegaal gekapt. Hout uit Rusland komt minstens voor 20% uit illegale bronnen, uit Kameroen is de export minstens 50% illegaal en ga zo maar door…

 

Links :

http://www.fsc.org

http://www.rainforest.org/

http://www.forestpeoples.org/