Biodiversiteit

 

VLAAMS CENTRUM VOOR INHEEMSE VOLKEN (VCIV)

FLEMISH CENTRE FOR INDIGENOUS PEOPLES

Biodiversiteit

 

 

 

 

 

In vele delen van de wereld hebben inheemse samenlevingen eigen classificatiesystemen voor bodems, planten en diersoorten en weten ze welke specifieke eigenschappen ze hebben. Drievierde van 121 wereldwijd gebruikte medicijnen werend uitgevonden door gebruik te maken van kennis van inheemse geneeskundigen. De Kallaywaya, tradi-tionele genezers in Bolivia, maken gebruik van zo’n 600 verschillende soorten geneeskrachtige of pre- venieve kruiden. Dit soort voorbeelden maakt meteen duidelijk wat het belang is van die traditionele, eeuwenlange opgebouwde kennis van inheemse volken. Ze kan een enorme bijdrage leveren aan de bescherming van de biodiversiteit. Minstens zo belangrijk als de pure kennis zijn de levenswijze en praktijken die inheemse volken ontwikkeld hebben om op een zo efficiënt mogelijke manier om te gaan met de biodiversiteit en hun ecosysteem.

 

 

Tot voor kort werden traditionele kennis en technieken in verband met landbouw en ambachtelijke activiteiten als algemeen erfgoed van heel de mensheid beschouwd. Dit laat allerlei onderzoekers en bedrijven toe om zich deze kennis “eigen te maken”, ze verder te ontwikkelen en dan als uitvinding te laten patenteren en aa n wie het kan betalen te gel de te maken. Deze gang van zaken wordt echter steeds minder aanvaard door de inheemse volken. Het laatste decennium heeft steeds meer de idee veld gewonnen dat de biodiversiteit en de traditionele kennis daar omtrent vernietigd geraakt omdat ze ondergewaardeerd wordt. Als de kennis van individuele ‘wetenschappers’ als eigendom wordt beschouwd, waarom zou traditionele kennis niet als eigendom beschouwd worden,zo vragen ze zich af Inheemsen willen ook niet dat toepassingen van hun traditionele kennis ingaan tegen de waarden die gelden in hun culturen,bijvoorbeeld dat de mens de natuurlijke omgeving niet onomkeerbaar mag wijzigen,wat zou kunnen gebeuren door genetische manipulatie. Daarom eisen inheemse volken dat hun toestemming vereist is voor niet-traditionele toepassing van hun traditionele kennis en zeker voor commerciële toepassing van hun kennis.

Artikel 8j en aanverwante bepalingen

 

In de Conventie over Biologische Diversiteit (1992) wordt in enkele artikelen uitdrukkelijk verwezen naar de ro l die

inheemse volken spelen bij de bescherming van de biodiversiteit. Ze erkent de grote en traditionele afhankelijkheid van vele inheemse en lokale gemeenschappen die traditionele levenswijze afhankelijk maakt van de biologische bestaans-bronnen en de wenselijkheid de voordelen die voortkomen uit het gebruik van traditionele kennis, innovaties en praktijken die relevant zijn voor het behoud van biologische diversiteit en het duurzaam gebruik van onderdelen daarvan, op een eerlijke wijze te verdelen.

Het belangrijkste artikel in de CBD over inheemse volken is artikel 8j. Daarin staat:

Iedere ondertekenende regering zal voor zover mogelijk,... kennis, innovaties en praktijken van inheemse en lokale gemeenschappen die traditionele levensstijlen belichamen die relevant zijn voor het behoud van biologische diversiteit, opnemen in haar nationale wetgeving, eerbiedigen, beschermen en behouden en de bredere toepassing ervan bevor-deren met de toestemming en de betrokkenheid van de houders van zulke kennisinnovaties en praktijken en het evenwichtig delen van de opbrengst van zulke kennis innovaties en praktijken.

Sinds de vierde Conferentie van de Partijen (COP VI) in 1998 is er een aparte werkgroep ingesteld voor de uitwerking

van artikel 8j :de Ad hoc werkgroep met open einde over article 8j en aanverwante bepalingen. Tijdens de vijde COP

werd de Ad hoc werkgroep met open einde over de toegang tot genetische bronnen en de eerlijke verdeling van de opbrengsten daaruit ingesteld. Daarin hebben inheemse volken een aparte positie als het om de bescherming van traditionele kennis gaat en om het geven van vrije geïnformeerde voorafgaande toestemming tot het gebruik van

traditionele kennis en methoden en aanverwante genetische bronnen. Tijdens COP V is tevens het International

Indigenous Forum on Biodiversity (IIFB), een overkoepelende organisatie van inheemse volken, erkend als officieel adviesorgaan van de COP. Ook is er voortgang geboekt met de erkenning van de speciale rol van inheemse vrouwen

in het beschermen van de biodiversiteit. Tegelijkertijd werd het "Indigenous Womens Biodiversity Network" (IWBN)

opgericht, een internationale organisatie van inheemse vrouwen die zich inzetten voor biodiversiteitbehoud e n de

erkenning, waardering en bescherming van hun specifieke rol daarin.

Link : Convention on Biological Diversity : http://www.cbd.int/

Biodiversiteit - duurzame ontwikkeling : http://home.scarlet.be/kwia/tijdschrift/dos54.pdf